Kumluca'nın Unutulan Âlimleri: Müderris Fahri Efendi ve Kayıp Medreseler

İlçenin farklı mahallelerinde faaliyet gösteren medreseler, yalnızca din eğitimi verilen kurumlar değil; aynı zamanda bölgenin kültürel ve sosyal hayatına yön veren ilim merkezleri olarak öne çıkıyordu. Bu isimlerin başında ise Müderris Fahri Efendi geliyor.

Kumluca'da Bir Zamanlar Dört Medrese Vardı

Araştırmalara göre, 19. yüzyılın sonları ile 20. yüzyılın başlarında bugünkü Kumluca sınırları içerisinde;

Kemer Çıralı'da Ev Taşıma Asansörü Yüksek Gerilim Hattına Çarptı: 2 İşçi Ağır Yaralandı

İçeriği Görüntüle

• Kumluca (Sarıkavak/Gücük) Medresesi
• Sarıcasu Medresesi
• Karacaören Medresesi
• Gölcük (Gödene) Medresesi

olmak üzere en az dört önemli medrese bulunuyordu. Bu medreseler çevre köylerden gelen onlarca öğrenciye eğitim veriyor, bazıları yatılı olarak hizmet veriyordu. Konya Vilayet Salnameleri ile bölge üzerine yapılan akademik çalışmalar da bu eğitim kurumlarının varlığını doğruluyor.

Kumluca'nın Unutulan Âlimi: Müderris Fahri Efendi

1862 yılında Sarıkavak'ta doğan Müderris Fahri Efendi, Karacaörenli Molla Mehmet Efendi'nin oğluydu. Genç yaşta askerlik için İstanbul'a giden Fahri Efendi'nin ilmi kabiliyeti komutanları tarafından fark edildi.

Daha sonra Denizli'nin Çal ilçesine bağlı Süller'de hocalık görevine başlayan Fahri Efendi, burada müderrislik unvanını aldı. Evlendikten yıllar sonra doğduğu topraklara duyduğu özlem nedeniyle ailesiyle birlikte yeniden Kumluca'ya döndü.

Gücük Mezarlığı yakınındaki medresede yıllarca öğrenci yetiştiren Fahri Efendi, bölgenin en önemli eğitimcileri arasında yer aldı. Medreselerin kapatılmasının ardından yapı mescide dönüştürüldü; ancak yol genişletme çalışmaları sırasında bu yapı da tamamen ortadan kaldırıldı.

25 Ekim 1930 tarihinde Kumluca'da vefat eden Fahri Efendi, geride yetiştirdiği öğrenciler ve ilim geleneğiyle anılıyor.

Medreseler Sadece Okul Değildi

Dönemin medreseleri;

• Dinî ilimlerin yanında Arapça ve Osmanlıca eğitimi veriyor,
• Bölgenin imam ve müderrislerini yetiştiriyor,
• Hukuk ve idari görevlerde bulunacak kişilere eğitim sağlıyor,
• Köylerin kültürel hayatını şekillendiriyordu.

Sarıcasu Medresesi'nde aynı anda 50-60 öğrencinin eğitim gördüğü, 12 odalı büyük bir yapının bulunduğu ve burada öğrenciler için yemek çıkarıldığı anlatılıyor. Kurtuluş Savaşı'nın başlamasıyla öğrencilerin askere gitmesi üzerine medresenin faaliyetleri sona erdi.

Karacaören ve Gödene'nin Kayıp Eğitim Mirası

Karacaören Medresesi'nde Kara Efendi ve ardından Mustafa Efendi uzun yıllar eğitim verdi. Yapının yetersiz kalması üzerine bazı öğrencilerin yakındaki mağarada ders görmeye devam ettiği rivayet ediliyor.

Gödene (Altınyaka) çevresinde ise bugün izi büyük ölçüde kaybolmuş olan medresenin, bölgenin eğitim merkezi olduğu; eski harflerle okuyup yazabilen çok sayıda kişinin burada yetiştiği belirtiliyor.

Tarihin Sessiz Tanıkları

Bugün bu medreselerin büyük bölümü tamamen yok olmuş durumda. Yerlerinde kimi zaman yol, kimi zaman tarım arazisi, kimi zaman ise hiçbir iz bulunmuyor.

Ancak arşiv belgeleri, sözlü tarih çalışmaları ve aile anlatıları; Kumluca'nın yalnızca tarımıyla değil, bir dönem Batı Akdeniz'in önemli ilim merkezlerinden biri olduğunu ortaya koyuyor.

Müderris Fahri Efendi, Müderris Salih Efendi, Müderris Hüseyin Efendi ve diğer ilim insanları, ilçenin eğitim tarihinde önemli bir yer tutarken, bu mirasın yeniden araştırılması ve gelecek kuşaklara aktarılması gerektiği vurgulanıyor.

Kumluca'da Medrese Geleneği

Osmanlı'nın son döneminde bugünkü Kumluca (o dönem İğdir maa Kardıç ve daha sonra Sarıkavak) önemli bir eğitim merkeziydi. 1892 tarihli Konya Vilayet Salnamesi'ne göre bölgede:

• 5 medrese
• 20 İslam mektebi
• 17 cami
• 118 çeşme

bulunuyordu. 20. yüzyıl başlarında ise 3 medrese ve 10 mektebin faaliyet gösterdiği kaydedilmektedir. Bu da Kumluca'nın yalnızca tarım değil, dinî eğitim açısından da önemli bir merkez olduğunu göstermektedir.